Хомустан өрүллүбүт тымтай

Иаков уолаттарын кытта Египеккэ Иосифка көһөн кэлиэхтэриттэн уһун кэм ааспыта. Билигин кинилэр дьиэ кэргэн эрэ буолбатах, бүтүн норуот, Израиль норуота этилэр. Төрүт олохтоохтор Иосибы уонна кини Египеккэ көмөтүн умнубуттара. Фараоннар утуу-субу солбуспуттара, оттон бу кэлии дьон Египет олохтоохторугар кутталы үөскэтэр курдуктара. Ол иһин саҥа фараон еврейдэри барыларын кулут оҥостубута, ыарахан үлэҕэ умса анньыбыта, туойтан уонна солуоматтан кирпииччэ оҥортороро, суостаах харабыллары туруортаабыта. Кулуттар анаммыт үлэлэрин ситэ толорботохторуна, бу харабыллартан кырыктаахтык кырбаналлара.

Израиль норуота төһө да атаҕастаннар, сыллата ахсаана элбээн, күүһүрэн-­уоҕуран испитэ. Ол иһин фараон еврейдэр саҥа төрөөбүт уол оҕолорун өлөртүүр туһунан иэдээннээх дьаһал таһаарбыта.

Биир еврей дьахтара уол оҕоломмута. Кини оҕотун Таҥара эрэ быыһыыр кыахтааҕын билэрэ, ол иһин куруутун Киниттэн үҥэн көрдөһөрө. Үс ыйын туолуор диэри оҕотун кимиэхэ да көрдөрбөккө кистии сылдьыбыта. Ол эрээри салгыы дьон хараҕыттан саһыарар кыаҕа суоҕун өйдөөн, оҕотун уу киирбэт гына иһиттэн сымалаламмыт, хомустан өрүллүбүт тымтайга уган, кыыһыныын Мариамныын Нил өрүскэ илдьибиттэрэ. Онно тиийэн сүүрүк илдьэ барбат сиригэр — кытылга хомус быыһыгар тымтайдарын хаалларбыттара. Мариам салгыы туох буоларын ыраахтан кэтии хаалбыта. Сотору кэминэн дьахталлар иһэллэрэ көстүбүтэ. Иннилэригэр мааны таҥастаах эдэр кыыс иһэрэ. Ити фараон кыыһа чаҕардарын кытта этэ. Мааны кыыс сөтүөлээри сыгынньахтанан ууга киирбитэ. Итини барытын Мариам долгуйа кэтии олорбута. Фараон кыыһа оҕолоох тымтайга чугаһаан испитэ. Онтон эмискэ:

— Бу тугуй? — диэн саҥа аллайбыта.

Чаҕар дьахтарга тымтайы ууттан аҕаларга соруйбута, онтон хаппаҕын арыйбыттарыгар оҕо ытыы сытара.

— Арааһа бу еврейдэр оҕолоро, ийэтэ аҕам сэрииһиттэриттэн кистээн кытылга хаалларбыт быһыылаах.

— Хайдах гынабытый? — чаҕардар ыйыппыттара.

— Бу оҕону өлөрүөхтэрин баҕарбаппын, — диэбитэ фараон кыыһа.

Ити кэмҥэ кинилэргэ сэрэнэн чугаһаабыт Мариамы көрөн:

— Хантан манна тиийэн кэллиҥ? — диэн ыйыппыта.

— Мин дуо?.. Манна чугас оонньуу сылдьыбытым, — диэбитэ Мариам. — Баҕарар буоллаххытына бу оҕону эмиий үүтүнэн аһатыан сөптөөх дьахтары булан аҕалыам этэ.

Фараон кыыһа сөбүлэспитэ. Мариам буута быстарынан сүүрэн дьиэтигэр кэлбитэ уонна аҕылыы-­аҕылыы ийэтигэр кэпсээбитэ.

— Таҥара көрдөһүүбүтүн истибит! — ийэтэ үөрэ түспүтэ.

Иккиэн тиэтэйэ-­саарайа кытылга тэбиммиттэрэ.

— Бу оҕону дьиэҕэр ылан көрөн-­истэн улаатыннар, мин төлүөҕүм. Эһээхэй улааттаҕына миэхэ аҕалаар, онтон ыла мин бэйэм иитиэм.

Ийэ барахсан үөрүүтүттэн биир да тылы сатаан булан саҥарбатаҕа, кэҕиҥнии эрэ турбута. Оттон фараон кыыһа оҕону сүүһүттэн сыллаабыта:

— Көрсүөххэ диэри, уолчааным!

Оҕо ийэлээх эдьиийэ эмиэ сыллаабыттара:

— Дьиэҕэр кэлбиккинэн! — дэспиттэрэ.

Уол дьиэ кэргэнин кытта хас да сыл олорбута. Төрөппүттэрэ кинини Таҥараны таптыырга уонна Киниэхэ сүгүрүйэргэ үөрэппиттэрэ. Улааппытын кэннэ ийэтэ уолун фараон дыбарыаһыгар аҕалбыта. Фараон кыыһа уолу Моисей диэн ааттаабыта уонна бэйэтин төрөппүт оҕотун курдук таптаан ииппитэ, элбэххэ үөрэттэрбитэ.

Моисей ийэлээх аҕатын, эдьиийин Мариамы, убайын Аарону умнубата, түгэн көһүннэр эрэ кинилэргэ сылдьара. Кини дыбарыастан таҕыстаҕына, еврейдэр ыарахан олохторун көрөрө, онтон санаата олус түһэрэ.

— Египет олохтоохторо баайдык‑­тоттук, оттон мин норуотум дьадаҥытык олороллор. Еврейдэр күн тахсыаҕыттан киириэр диэри үлэлииллэр уонна аанньа аһаабакка аччык сылдьаллар, бэйэлэрин бэйэлэрэ да бас билбэттэр. Бу букатын сөбө суох быһыы! — диэн Моисей наһаа абарара.

Биирдэ еврей ыарахан таһаҕаһы кыайбакка охтубутун Египет киһитэ кымньыынан сырбаталаан барбытын Моисей көрбүтэ. Итинник атаҕастабылы ааһа барар кыаҕа суох этэ. Тулатын көрүнээт, сүүрэн тиийэн кырбыы турар киһини өлөрөн кэбиспитэ, өлүгү көрөн эрэ баран алдьархайы оҥорбутун өйдөөбүтэ.

Сарсыҥҥы күнүгэр Моисей икки Израиль киһитэ уолуктаһа турарын көрөн, биирдэригэр туһаайан эппитэ:

— Тохтоо эрэ, тоҕо бэйэҥ чугастааҕыгын кырбыыгын?

Онуоха киһитэ:

— Ону эйиэхэ тугуй? Эбэтэр бэҕэһээ Египет киһитин өлөрбүтүҥ курдук миигин эмиэ өлөрөөрү гынаҕын дуо?

Итини истэн Моисей кутталыттан кубарыйа түспүтэ. «Хайдах итинник түргэнник истибиттэрий? Өскөтүн фараон Египет олохтооҕун өлөрбүппүн биллэҕинэ, миигин эмиэ өлөртөрүөҕэ. Куоттахпына эрэ табыллар!», — дии санаабыта.

Ити кэннэ Моисей дыбарыаска төннүбэтэҕэ. Кырдьык, фараон кини тугу оҥорбутун истэн, Моисейы булан өлөрөргө дьаһайбыта.

Моисей олус санааргыыра, кинини куттал, кэмсинии кэрбиирэ. Эккирэтээччилэриттэн тэскилээн Египеттэн тэйдэр-­тэйэн, Мадиам сиригэр тиийбитэ.

Бу бүтүннүү кумаҕы кытта таас сир этэ. Моисей холуодьас булан олус үөрбүтэ. Уу иһэн утаҕын ханнарбытын кэннэ, холуодьаска сэттэ эдэр кыыс хойдорун уулата кэлбиттэрэ. Моисей кинилэргэ көмөлөспүтэ, кыргыттар махтанан Моисейы дьиэлэригэр аһата ыҥырбыттара.

Бу Иофор диэн киһи кыргыттара этилэр. Иофор уола суох буолан, эр киһи илиитигэр наадыйара, ол иһин уолу көмөлөһө хааларыгар ыҥырбыта. Ити курдук Моисей Египет баай дыбарыаһын Мадиам сирин отуутугар уларыппыта.

Сотору кэминэн Моисей хаһаайынын улахан кыыһын Сепфораны ойох ылбыта, кинилэр уол оҕоломмуттара. Моисей аҕа кылынын хойун үөрүн маныыра, Египети сыыйа-­баайа санаабат буолбута. Оннооҕор бэйэтин норуотун туһунан умна быһыытыйбыта.

Ол эрээри Таҥара Израиль норуотун умнубатаҕа, кинилэр ыар олохторун көрөрө, Киниттэн көрдөһөллөрүн истэрэ. Таҥара кинилэри быыһыырга санаммыта, онно Моисейы талбыта.

Ыйытыктар:

1) Тоҕо фараон Израиль норуотун ыар үлэнэн сордууруй?

2) Фараон еврейдэри эһээри тугу тобулбутуй?

3) Моисей ийэтэ уолун өлүүттэн быыһаары тугу гыммытый?

4) Төрөппүттэрэ Моисейы иитэр кэмнэригэр, кинини туохха

үөрэппиттэрий?