Делкән үүдәлһн

Хамгин түрүнд Бурхн теңгр һазр хойр үүдәв. Бурхн Эврәннь Үгәрн таг харңһуһас болн уснас Нарт Делкәг үүдәв. Тиигҗ Бурхн нег чигн юмн угаһас Нарт Делкә үүдәв. Нег чигн күн иим юм төрүц кеҗ чадшго билә. Һанцхн Бурхн чаддмн! Тегәд бидн Бурхиг Үүдәч гиҗ нерәднәвидн. Библь гидг Әрүн Бурхна дегтр, терүг әмтнд нерәдҗ үүдәсмн. Эн Әрүн дегтрт яһҗ Үүдәч делкәг бүрдәснә тускар келгдҗәнә.

Түрүн өдр Бурхн: «Герл болтха», - гив. Герл болв. Бурхн герл харңһу хойриг салһв. Герлиг Бурхн өдр гиҗ нерәдв, харңһуг сө гиҗ нерәдв. Өдр сө хойр нег-негән соляд бәәв. Ода чигн өдр чиләд, харңһу ирәд, сө болна. Сө чиләд, герл ирәд, өдр болна.

Хойрдгч өдртән Бурхн аһар, ода «атмосфер» гинәвидн, усн деер үүдәҗ, терүг теңгр гиҗ нерәдв. «Усн үүлнд, теңгрт болн һазр деер бәәтхә» - гиҗ Бурхн келв. Бурхн усна нег хүвнь теңгр деер бәәх үүлмүдт, хойрдгчнь һазр деер бәәтхә гив. Цуг үүдәсн юман аһарар дүүргв, эн аһарар ода чигн мадн киилнәвидн.

Һурвдгч өдрт Бурхна келсәр усн дорас хүүрә һазр һарв. Бурхн үүдәсн гүн ормст усн хурв. Хүүрә һазр деер эмтә-тоота юмн бәәх һазр гиҗ, хурсн усна тогталмудыг теңгсмүд гиҗ Бурхн нерәдв. Үүдәсн һазран Үүдәч эргҗ хәләһәд, хоосн болн сәәхн биш болсинь үзәд келв: «Һазр деер урһмл болн модд урһтха». Дарунь һазр деер олн зүсн олн урһмл урһв. Делкә олн зүсн өңгтә болад сәәхрҗ одв! Һазр деер урһсн урһмл шинәс урһх эк өгәд, теднәс зүсн-зүүл урһмл урһв. Модн деер урһдг темснд бултулгдад урһсн экнәс шин модд урһцхав.

Дөрвдгч өдр Бурхна закврар нарн, сар болн одд һарв. Үүдәчин келсәр нарн өрүн болһн һарад болн асхн болһн орад бәәв. Мадн сөөһәр унтнавидн, сөөд харңһу болна. Зуг Бурхна закврар сар болн одд сөөһәр теңгр деер гилвкәд, сөөд герл өгнә, тегәд Бурхна килмҗәр сөөһәр герлтә болад, юм үзҗ болдмн. Одд болхла теңгр деер то-томҗ уга, тегәд мадн теңгрин одд тоолҗ чадшговидн. Өдриг сөөһәс салһдг нарн болн сар өдрмүдиг, сармудыг болн җилмүдиг дигләд тоолдг темдг болв. Тиигҗ Бурхна сансн санаһар цуг үүдәсн юмнь дигтә-дарата болв.

Тавдгч өдрт Бурхн әмтә-киитә юм эклҗ үүдәҗәһәд келв: «Цуг усн әмтә-киитә юмсар дүүртхә!» Бурхна келсәр болв. Теңгсин гүүнд усчдг ик адусд болн ик-бичкн заһсд үүдәв. Цуг усиг дүүргсн бичкн болн күүнә нүднд гилс-далс гиҗ әрә үзгддг шулун-шудрмг заһсд үүдәв. Бурхн үүдәсн дала гисн юмсиг цугтаһинь, тоолҗ, зааҗ болшго!

Аһар бас җигтә сәәхн олн зүсн әәһәр болн җиңнсн бәәдл-җирһләр дүүрв. Теңгр деер зүсн-зүүл кесг миңһн шову Бурхн үүдәв. Шовуд цеңкр өңгтә теңгрт, сәәхнчн ноһан урһмл деер нислдәд, модд деер болн һазр деер суулдад, бийән теҗәһәд, амрцхадг болв. Цуг кесн юман Бурхн таасад, байрлад, аң-адуснд әдсән өгч келв: «Улм өсҗ-өргҗәд, тооһарн олн болтн!» Бурхна седвәрәр цуг заһсд, аңгуд, шовуд цаарандан өсҗ-өргҗҗ, тооһарн олн болад бәәх зөвтә. Тегәд һазр деер, аһарт, усн дотр әмтә-киитә юмн тооһарн олн болҗ, өсәд-өргҗәд, Бурхна үүдәсн нарт делкәд җирһл буслад бәәв. Иигәд тавдгч өдр давад, зурһадгч өдр эклв.

Цааранднь Бурхна килмҗәр: “Әмтә-киитә юмн тооһарн олн болҗ, түргәр өсҗ, һазриг дүүргтхә. Аң-адусд, өтд, малмуд: үкрмүд, мөрдүд, һахас, занмуд, ирвскд болн арслңгуд, мөчд болн талдан дала гисн аңгуд шар нарн дор орман олҗ автха. Дәкәд моһас болн мөлкдг талдан әмтәнр бас бәәтхә. Цуг аң болһн эврә дүрстә, авг-бәрцтә болҗ, нег-негән дурасн уга. Бурхн үүдәсн тоотан таасад байрлв. Юңгад гихлә, күчтә Бурхн үүдәсн цеңкр теңгр, гилвксн нарн болн һазр, герлтә одд, көк сәәхн урһмл, өндр модд, түргн заһсд болн җивртә шовуд, зүсн-зүүл усн дотр болн һазр деер бәәдг аңгуд нарта делкәг дүүргв. Бурхна үгәр һазр әвр ке-сәәхн болн һәәхмҗтә болв! Тегәд Бурхн үүдәсн делкәһән таасад, байрлад келв: «Ода кү үүдәнәв. Мини үүдәсн һәәхмҗтә һазрт күн җирһҗ, цугнь залҗ бәәх». Тиигәд Бурхн бийиннь дүртә болн Бийләрн әдл кү үүдәв.

Түрүләд Бурхн һазрин шора-тооснас залу кү үүдәв. Дарунь терүнд Эврәннь кииһән киилүлҗ әмдрүләд, җирһл болн серл-уха күүнд өгв. Үүдәч күүг ухан-тоолврта, билгтә болн Бурхнла күүндҗ чаддгар үүдәсмн. Күн бийиннь тускар болн эргндк делкән тускар ухалҗ чаддг билә. Эн байрлҗ болн инәҗ, гейүрҗ болн уульҗ чаддг бәәсмн. Күн бийән үүдәсн Бурхна тускар санҗ ухалад, Бурхн терүнд йир дуртаһинь медсмн. Түрүләд үүдәсн залу күүнд Бурхн Адам гидг нер өгсмн.

Эдем гидг сад Бурхн суулһв, тенд Адамиг бәәлһв. Эн сад йир ке-сәәхн болн һәәхмҗтә билә. Садыг услдг һол Эдемас эклцән авч. Һол дөрвн урсхулд хувагдҗ: Фисон, Гихон, Тигр, Евфрат гидг. Эн Эдем садыг харҗ хәләтхә гиһәд Бурхн Адамд заквр өгч. Эн көдлмш күнд биш бәәсмн, тегәд Адам садыг харҗ хәләһәд, байрта бәәсмн. Юңгад гихлә Бурхн Адамиг чидлтә, ухата, билгтә күн гиҗ үүдәсмн. Дәкәд Бурхн Адамд иим даалһвр өгч: цуг аңгудт нер өг. Эн Бурхна келсинь күцәв. Цуг әмтә-киитә юмнд нер өгсндән күн байрлв.

Зуг Адам невчк гейүрәд бәәсмн. Нег дәкҗ кесн көдлмшиннь хөөн, амрад кевтчәхләнь, терүнд иим ухан-тоолвр орҗ: “Бурхн нанд дала гисн сән юм өгв. Тегәд Үүдәч нанд йир дурта. Мини өөр бәәсн Бурхн үүдәснь ке-сәәхн болн һәәхмҗтә, болв чигн би һанцарн нөкд уга бәәсинь Бурхн меддг болх.” Иигәд ухалад кевтсн Адам, нөөртән диилгдәд, унтҗ одв.

Генткн эн серәд, хойр нүдән арчад, алң болв. Терүнә өмн күүкд күн зогсчана. «Ода би һанцхн бишв. Бурхн ямаран күчтә болн сәәхн! Нанд герг өгв! Бидн оньдин гергтәһән бәәхвидн». - гиҗ эн санв.

Адам Ева хойр удан сад дотраһур йовлдад, өдр болһн бийдән дала шин юм үзәд, тодлад, медәд бәәв. Зуг сад тал дунд тедн саглҗ йовдг бәәҗ. Юнгад гихлә энд җигтә хойр модн бәәсмн. Бурхн Эврән тер моддудт нер өгсмн. Негнь - «җирһлин модн» нертә билә. Хойрдгч моднь «му болн сә медүлдг модн» гидг нертә бәәсмн. «Му болн сә медүлдг моднас» темс бичә идтн - гисн заквр Бурхн теднд өгч. Адам Ева хойр нег-негндән дурта болад, хоорндан ниитә болн кишгтә бәәснь Бурхн үзәд йир икәр байрлв.

Иигәд зурһадгч өдр төгсв.

Тегәд Бурхн Эврәннь кергүдән төгсәһәд иигҗ келв: «Мини үүдәсн цуг юмн йир сән. Би байрта бәәнәв». Бурхна үгәр үүдәсн юмн әвртә сәәхн болн һәәхмҗтә болҗ. Гилвксн герл, цевр болн сәәхн аһар, көк урһмлар бүркәтә һазр! Нарна гилвксн герлин толян өдртнь теңгриг дүүргнә, герлтә сар сөөг кеерүлнә. Шовуд, аңгуд нег-негндән әәмшгән күрглго болн кишгтә бәәсмн. Зуг Адам Ева хойр цугтаһаснь кишгтә билә. Юңгад гихлә эдн оньдин хамдан бәәһәд, Бурхтаһан күүндәд болн Үүдәчән магтад бәәдг бәәҗ.

Доладгч өдрт Бурхн дәкч юм үүдәсмн уга. Бурхн кесн көдлмшәсн амрв. Эн өдрт Бурхн әдсән өгв. Эврәннь әмтндән иим заавр өглә: доладгч өдрт, долан хонгин сүл өдр цуг кергәсн, көдлмшәсн амрцхатн. Эн өдр цуг Бурхнд иткдг улс Эврәннь Үүдәчин тускар ухалх зөвтә, Үүдәгчдән магтал өргх болн Бурхнд церглх зөвтә.