Хып турар чадаң ыяш

Бир катап Моисей Синай дааның чоогунга хой кадарып чораан. Хенертен ол тенниг чадаң ыяш хып турарын көргеш, элдепсинери аажок. “Кандыг чиктиг чүве апарды, чадаң ыяш чалбыышталып хып турар, а өрттенмес!” — деп Моисей элдепсингеш, сонуургап чоокшулап келген. Аңаа үн дыңналган.

— Моисей! Моисей! Мен Авраам, Исаак база Иаков-биле чугаалажып турган Бурганы-дыр мен. Израиль чоннуң Египетте кайы хире хинчектенип турарын көрдүм, ыы-сыызын дыңнадым. Мен оларны Египет кулданыышкынындан, сүт база ары чигири агып чыдар Ханаан черинче үндүрер деп шиитпир кылдым. Сен ынаар чорувут: Мен сени израиль чонну Египеттен үндүрүп келзин дээш, фараонче чорудуп тур мен. Кортпа, Мен сээң-биле кады мен.

— Мен? Ынчаарга мен ам израиль чонга баргаш: „Ада-өгбеңерниң Бурганы мени силерже айбылап чорутту“ — дээр болзумза, улус менден: „Ооң ады кымыл?“ — деп айтырза, чүү деп харыылаар мен?

— МЕН ДЭЭРГЕ МЕН-ДИР МЕН — деп, хып турар чадаң ыяштан харыы дыңналган. — Мен чүгле чаңгыс Бурган мен, Авраам, Исаак, Иаков оларның Бурганы мен.

— Мен сөске чевен кижи мен, дылым аар, чүве чугаалаарым багай, келдирим база аажок — дээш, Моисей улаштырган — Мээң сөзүмнү израиль чону-даа, оон артык фараон черле херекке албас.

— Кижини Мен чаяагаш, чугааладып өөредип каан эвес Мен бе? Сээң аксы-дылыңга сөстер бээри Меңээ берге эвес — деп Бурган чугаалаан.

Ынча дээрге-даа Моисей ойталавышаан:

— Өске кижиден чорудуп көр!

Бурган ажына берген.

— Чок, Моисей, ону сен күүседир ужурлуг сен! Чүве чугаалаарындан коргар болзуңза, акың Ааронну дузалаар кылдыр эдертип ал. Ол сенден дээре. Ынчалза-даа сен Мээң чоруткан төлээлекчим болур сен база Израиль чонун кулданыышкындан үндүрүп кээр сен.

Ынчангаш Моисей Бурганның хүлээткен даалгазын күүседир дээш Египетче ээп келген. Моисей-биле Аарон канчаар-даа ээрежирге израильчилерни фараон салбаан, а харын-даа оларның кылыр ажылын улам аартадып, эттеп-­согары кедерээн. Бурган фараонче база Египеттиң бүгү девискээринче он кеземче чоруткан: айыыл-­халап, үнүш-дүжүт хоралакчылары, аарыг-­аржык. Ынчаарга-даа фараон чонну Бурганның даңгыраглаан черинче чорударынга удурланган.

Ынчан Бурган Моисейни дамчыштыр өреге бүрүзүнге пасхага дег хураган өлүрүп дөгерип алыр айтыышкын берген: ол хураган бертик-­бежел, кемдээшкин чок каң-кадык болур ужурлуг. Пасха дээрге — “дегбейн оюп эрте берген” дээни ол. Хураганның ханын савага дозуп алгаш, кежээ ооң-биле эжиктериниң ийи кастыын база үстүнде доора ыяжын чаап алзыннар. Ол дүне чурттап турар бажыңындан кижи үнүп болбас, чүге дээрге Бурганның Ангели бүгү египет черин таварып эрткеш, Египетте бар-ла дун төрээн эр төлдерин узуткап каар. Чүгле эжииниң кастыктарын база кырыкы доора ыяжын хан-биле чаап каан бажыңнарга өлүм Ангели хора чедирбес, оюп эрте бээр.

Чемненир мурнунда кижи бүрүзү ырак орук чоруурунга таарыштыр хептенип алгаш, холуңарга даянгыыштан тудуп алыңар. Хураганның эъдин далаш-биле үлежип чип аар силер. Ол Дээрги-­Бурганның Пасхазы-дыр. Ол хүннү салгалдан салгалче сактыышкын кылдыр утпайн байырлап чоруңар.

Өг-бүле шупту столга олуруптарга, ажыг оът-биле чемнеп каан эътти эккеп салыпкан. Бичии уруглар ооң амданынга таарзынмаан-даа болза өгнүң баштыңы тайылбырлаан:

— Бистиң Египетке эрге чок чораан чуртталгавыс бо эътте оът дег ажыг турду.

Эътке немей хлеб эккеп салган, а ол база анаа хлебтен ылгалдыг.

— Бо ажыткы салбаан далгандан быжырган хлеб-дир — деп, авазы чугаалаан. — Хлебти ажыткы чокка быжырып алыр айтыышкынны биске Моисей берген. Ол бистиң ырак орукка беленивис демдээ, чүге дээрге ажыткылыг хлеб орукка албас ужурлуг.

Белеткел доозулган, шупту, удуп чыткылап алган.

Даң адып, чер чырыыры билек израильчилер эжиктеринде тургулапкан, чоруурунга белен. Оларның үр үеде манаан хүнү дүшкени ол бе?

Айбылап чорутканы израиль кижи чедип келгеш дыңнаткан:

— Шупту чүве Бурганның чугаалааны ояар! — деп ол ырактан-на алгырган. Египетчилерниң бажың санында улуг оглу өлген-дир, фараоннуң безин оглу өлген. Бо хүн Бурган фараонга бистиң хосталгавысты моондактап, Бурганның күзел-­сорулгазынга удурланып шыдавас деп көргүстү!

— А бис ам чүнү канчаар бис?

— Силер орукка белен-дир силер. Херек чүвеңер ап алгаш, чыглыр черге четкилеп келиңер.

Чон бажыңнарынче ап болгу дег эт-севин чыып алыр дээш чорупканнар. А адалары уйнуктарының улуу оолдарны холдарындан чедип алгаш, эжик кастыктарында, кырыкы доора ыяжында чагган хураган ханынче айыткаш тайылбырлап турган:

— Бо дээрге мында израильчи кижи чурттап турарының демдээ-дир. Бо хүн Бурган шииткелинден сеңээ камгалал берди, оглум!

Ол хүн Дээрги-­Бурган Бодунуң чонун кулданыышкындан хостап, Египеттен үндүрген, Пасха байырлалын ынчалдыр доктааткан.

А фараон Моисейге база Ааронга чугалаан:

— Тургулаңар, мээң чонум аразындан ырап чоргулаңар: боттарыңар база шупту израильчилер!

Египетчилер оларны дүрген чорузун дээш, далаштырып, ойладып турганнар.

Дээрги -Бурган хостагыже чедир, израильчилер Египет черинге 430 чыл болган. Херээжен улусту база чээрби хардан куду ажы-төлдү санаваска чүгле эр улустуң саны алды чүс муң кижи чедип турган.