Иона уонна кини куотуута

Урукку кэмҥэ Айыы Тойон Бэйэтин тылын ыраахтааҕыларга уонна бүтүн норуокка тиэрдэригэр туспа дьону — пророктары талара. Бу дьон Кини соругун барытын толороллоро. Биир маннык пророк Иона диэн ааттаах киһи этэ.

Биирдэ Таҥара киниэхэ ураты соругу биэрбитэ.

– Иона, — диэбитэ Таҥара, — Ниневияҕа тиийэҥҥин Мин тылбын тириэрт!

Бастаан Иона сыыһа иһиттим дии санаабыта. Ниневияҕа? Ниневия — ыаллыы сытар Ассирия диэн улуу уонна кыахтаах дойду саамай улахан куората этэ. Таҥара тылын онно кэпсиир сатаммат! Ол дойду олохтоохторо кинини күлүү-элэк эрэ оҥостуохтара, кырбаан эбэтэр өлөрөн да кэбиһистэхтэринэ көҥүллэрэ.

– Суох, — диэн быһаарыммыта Иона, — Ниневияҕа туох да иһин мин барбаппын!

Айыы Тойон сорудаҕын толорумаары Таҥараттан куотарга уонна туора сиргэ тиийэн кирийэргэ санаммыта. Айанын төлөөн, кини хараабылынан устан барбыта.

Бастаан барыта табыллан испитэ, туох да иэдээн суоһуох быһыыта биллибэт этэ. Ол эрээри ыраах муораҕа тахсыбыттарын кэннэ күүстээх тыал түспүтэ. Муора долгуна улааттар-­улаатан испитэ. Мотуруостар уолуйа куттаммыттара, оттон хараабыллара ууга тимирээри гыммытын көрөннөр, таҥараларыттан көрдөһөн барбыттара:

– Көмөлөһүҥ биһиэхэ! Быыһааҥ биһигини! Таҥаралар, биһигини истиҥ!

Ол эрээри тыал уҕарыйыах быһыыта көстүбэтэҕэ. Оттон Иона? Кини Тыыннаах Таҥараны билэр этэ эбээт. Кини эмиэ үҥэн көрдөһөрө дуо? Суох, тоҕо диэтэр, кини Таҥараҕа бэйэтин туһунан санатыан баҕарбата. Иона таһаҕас уурар сиргэ киирэн утуйан хаалбыта. Ол утуйа сыттаҕына, хараабыл тойоно кэлэн кинини уһугуннарбыта.

– Тур уонна бэйэҥ Таҥараҕыттан көрдөс, өскөтүн Кини эйиэхэ баар буоллаҕына! Тимирэн эрэрбитин көрбөккүн дуо?!

Иона бу алдьархай киниэхэ уонна кини куотуутугар туох эрэ сыһыаннааҕын сэрэйэрэ. Ол да буоллар Таҥаралыын кэпсэтиэн кини баҕарбат этэ.

Палубаҕа мотуруостар тураллара.

– Сэрэбиэйдэ быраҕыаҕыҥ, — буурҕа ыйылыырын, уу балкыырын быыһынан кинилэртэн биирдэстэрэ хаһыытаабыта. — Таҥара биһиэхэ бу алдьархайы ыыппытыгар ким буруйдааҕын билиэхпит.

Сэрэбиэй Ионаҕа түспүтэ.

– Эн кимҥиний уонна тугу оҥороҥҥун эйигин кытта биһигини Таҥара накаастыырый?

– Мин халлааны, сири уонна байҕалы айбыт Тыыннаах Таҥараҕа сулууспалыыбын, — диэбитэ Иона. — Ол эрээри билигин мин Киниттэн куотан иһэбин. Кини миигин Ниневияҕа ыытаары гыммыта, оттон мин онно барыахпын баҕарбаппын.

Мотуруостар бу киһини хайыахтарын билбэккэ, саҥата суох турбуттара.

– Миигин ылаҥҥыт муораҕа быраҕыҥ! — диэбитэ Иона. — Оччоҕо тыал сэллиэҕэ. Бу алдьархайга эһиги миигиттэн сылтаан түбэстигит эбээт.

– Суох, — диэн быһаарбыттара мотуруостар, — биһиги итинник гынарбыт сатаммат.

Ол кэннэ, сыралара туһата суоҕун өйдөөннөр, кинилэр билбэт Таҥараларыттан — Иона Таҥаратыттан бырастыы гынарыгар көрдөһөн баран, Ионаны байҕалга бырахпыттара.

Сонно тута буурҕа тохтоон хаалбыта. Бастаан мотуруостар итэҕэйбэтэхтэрэ, ол кэннэ бары сөһүргэстээн туран дьиҥ Таҥараҕа үҥэн барбыттара.

Оттон Иона хайаабытый? Тимирбитэ буолуо дуо?

Суох! Айыы Тойон Бэйэтин пророгун өлөргө тиэрдибэт буоллаҕа, Иона Ниневияҕа тиийэн, Кини тылын тиэрдэрин курдук баҕарара. Ол иһин Кини сүдү улахан балыгы ыыппыта, онтуката Ионаны ыйыстан кэбиспитэ. Үс күн уонна үс түүн устата пророк балык иһигэр сылдьыбыта. Бу кэм устата кини Таҥараҕа тохтоло суох үҥэрэ. Айыы Тойон балык Ионаны кураанах сиргэ өҕүйэригэр соруйбута.

«Хайдахтаах курдук Таҥара модун кыахтааҕый! — дии санаабыта, кытылга сытан Иона. — Кини буурҕаны уонна муора харамайын соруйар кыахтаах, ону кинилэр тута толороллор».

Ити кэнниттэн кини уталыппакка Ниневияҕа айаннаабыта.

Ыйытыктар:

1) Иона тоҕо Ниневияҕа барыан баҕарбатаҕый?

Кини хайдах уонна ханна куоппутуй?

2) Тоҕо буурҕа түспүтүй?

3) Буурҕа тоҕо тохтообутуй? Иона хайдах кытылга баар буолбутуй?