Мисирда

Содигәрләр Йүсүпни Мисирға елип келип уни Мисир падишасиниң әмәлдари вә қаравуллар башлиғи Потифарға сетиветиду. Йүсүп мисир тилини тез үгинип, барлиқ ишларда интайин маһир болуп, көп өтмәй Потифарниң өйидә қулларниң үстидин башлиқ болиду. Йүсүп Худаниң бу яқа жутта уни ташлимай униңға ярдәм бериватқанлиғидин хошал болди.

Потифар өзиниң аялиға қариғанда яхши ғоҗайин болған. Бир күни Потифар өйдә болмиғанда бу аял Йүсүпни у қилмиған яман ишни қилди дәп әйипләйду. Буниң үчүн у түрмигә ташлиниду, лекин Худа уни у йәрдиму ташлимайду.

Түрминиң башлиғи Йүсүпниң ишәнчлик адәм екәнлигини көрүп, уни мәһбуслар үстидин башлиқ қилип қойиду. Бир күни икки мәһбус, баш шарап қуйғучи билән баш навай, чүш көриду вә бу чүшләр уларни қаттиқ әнсиритиду.

- Әгәр Худа маңа силәрниң чүшлириңларниң мәнасини ачса, мән силәргә ярдәм беримән, - деди Йүсүп. – Маңа чүшлириңларни ейтип бериңлар.

Йүсүп баш шарап қуйғучи билән баш навайниң чүшлирини аңлиғанда, униңға көп ойлиниш керәк болмиди: Худа Өзи Йүсүпкә бу чүшләрниң мәнасини чүшәндүрди.

Бираз вақит өткәндин кейин түрмидин жирақ бир өйниң һашамәтлик ятақ бөлмисидә йәнә бир адәм ғәлитә чүшләрни көриду: бу Мисир падишаси фараон еди. У чүшидә Нил дәриясидин йәттә калиниң чиққанлиғини көриду. Бу калилар сағлам вә бодалған болуп дәрия бойида арам-худа отлавататти. Уларниң арқисидин Нилдин йәнә йәттә кала чиқиду. Бу калилар шунчилик қотур болғанки, уларниң сүйәклирини санап чиқишқиму болатти. Бу қотур калилар һелиқи семиз калиларни йәветиду, лекин уларниң түри пәқәтла өзгәрмәйду.

Шуниң билән Мисир падишаси чүшидин ойғинип кетиду. Лекин у қайтидин ухлап қалиду, вә йәнә бир чүш көриду. У чүшидә бир түп буғдайниң толуқ вә йетилгән йәттә данә башақ чиқарғанлиғини көриду. Униңдин кейин әшу бир түп буғдайниң йәнә йәттә данә дансиз башақ чиқарғанлиғини көриду. Улар иссиқ шамалда солишип қалған еди. Кейин бу йәттә данә солишип қалған дансиз башақ һелиқи толуқ йетилгән йәттә башақни жутуветиду. Буни көрүшниң өзи қорқунучлуқ еди.

Падиша қаттиқ әнсирәп, муздәк тәргә петип ойғинип кетиду. У бу чүшләрниң кәлгүси ишларни билдүридиғанлиғини чүшәнди, лекин уларниң мәнаси қандақ?

Падиша қанчилик ойлансиму, көргән чүшлирини пәқәтла чүшинәлмәтти. Шу чағда у Мисирниң барлиқ данишмәнлиригә дәрһал хан ордисиға келишини буйриди. Уларниң һәммиси жиғилғанда, падиша уларға өзиниң чүшлирини ейтип бәрди. Лекин данишмәнләрниң һечқайсиси бу чүшләрниң мәнасини биләлмиди. Шуниң билән падиша дәрғәзәптә уларни қоғлап чиқарди. Шу чағда икки жил бурун Йүсүп билән зинданда болған баш шарап қуйғучи Йүсүпни есигә алди вә буниң тоғрилиқ падишаға ейтип бәрди. Падиша дәрһал Йүсүпни елип келишни буйриди.

- Демәк, сән чүшләрни ейтип берәләйсәнкәндә? – сориди падиша Йүсүптин.

- Яқ, бу мениң қолумдин кәлмәйду, - дәп җавап бәрди Йүсүп, - маңа чүшләрниң мәнасини ечип беридиған Худадур.

Шуниң билән падиша чүшидә көргәнниң һәммисини Йүсүпкә ейтип бериду.

- Бу икки чүшниң мәнаси бирдур, - деди Йүсүп. Йәттә семиз кала йәттә жилни көрситиду. Толуқ йетилгән йәттә башақму йәттә жилни көрситиду, йәни Мисирда авал йәттә баяшәт жил болиду. Кәйнидин чиққан йәттә оруқ вә көрүмсиз кала билән иссиқ шамалда солишип қалған йәттә дансиз башақ болса йәттә жил ачарчилиқ болидиғанлиғини көрситиду. Ачарчилиқ шундақ қаттиқ болидуки, кишиләр бурунқи баяшәт жиллирини қайта есигә алалмайду. Сизниң охшаш икки чүш көргиниңиз, Худаниң бу ишларни пат арида чоқум әмәлгә ашуридиғанлиғини көрситиду.

Падишаниң түри өзгирип кетиду.

- Бизниң дөлитимизгә келиватқан бу ачарчилиқни зади тохтитиш мүмкинму?

- Мүмкин! – җавап бәрди Йүсүп. – Ачарчилиқ чоқум йүз бериду, лекин сиз униңға тәйярлиқ қилишиңиз керәк. Әң яхшиси, сиз буғдайни топлаш үчүн дана бир адәмни таллишиңиз керәк. Йәттә жил җәриянида у адәм һосулдин ашқан артуқчилиқларни сетивелип уларни жиғиши керәк. Шу чағда ачарчилиқ кәлгәндә, йемәклик йетәрлик болиду.

Падишаға бу ой яқти. У орнидин туруп Йүсүпкә:

- Худа буниң һәммисини саңа ачқанкән, демәк саңа охшаш әқиллиқ адәм йоқ. Мениң пүтүн хәлқим сениң сөзүңгә қулақ салиду. Мән сени пүтүн Мисир зимини үстидин рәһбәр қилдим. Пәқәт тәхтим биләнла мән сениңдин жуқури болимән, - дәп ейтиду.

Падиша Йүсүпкә һоқуқини ата қилғанлиғини көрситиш үчүн, қолидики үзүкни йешип уни Йүсүпниң қолиға кийгүзиду. Шундақла у Йүсүпкә қиммәт баһалиқ кийимләрни кийгүзүп, униң бойниға алтун зинҗирни асиду. Падиша Йүсүпкә ат һарвусини соға қилиду вә уни көргән барлиқ адәмләр униңға баш егиду.

Шундақ қилип падиша Йүсүпни Мисирниң башчиси қилип сайлиди. Дөләт рәһбири болуп сайланған Йүсүп әндин нурғун әмгәк қилиши керәк еди. У пүтүн дөләттә буғдайни сақлаш үчүн йоған амбарларниң қурулушини буйриди. У вақтини оюн-тамаша билән зияпәтләргә сәрип қилмай, бәлки дайим хәлиқниң аманлиғини ойлиди.

Йүсүп Худаниң уни карамәтләрчә түрмидин азат қилғини үчүн Худаға чәксиз минәтдар еди. Лекин у қиммәт баһалиқ кийимләрни кийип жүргини вә жуқури һоқуққа еришкини үчүн әмәс, бәлки хәлиққә яхшилиқ қилиш пурситигә еришип, уни ачарчилиқтин қутқузалайдиғанлиғиға хошал болди.

Көп өтмәй Йүсүп өйлинип униң икки оғли туғулди. У пат-пат өзиниң қерип қалған дадисини әсләп бир күни қайтидин униң билән учришиш үмитини йоқатматти. У шундақла акилириниму әсләп, улар өзлириниң қилған яман ишиға өкүнди дәп үмүт қилатти. Йүсүпниң қәлбидә акилириға қарита өчмәнлик болмиған. У бир нәрсини чүшинәтти: униң Мисирға қул болуп сетилишиға Худа Өзи йол қойған еди.

Худа болса бу ишни пәқәт мисирлиқларни ачарчилиқ өлүмидин қутқузуш үчүн әмәс, бәлки Яқупниң пүтүн аилисиниму қутқузуш үчүн қилған еди.