Даниил арзылаңнар уургайында

Мидийлер база перстер чарлык үревес талазы-биле өске чоннардан ылгалдыг. Чарлыкка ат салган хаанның боду безин ону өскерттир эргези чок. Ол чарлык үнген дораан Даниил ону билген болбайн канчаар. Ындыг-даа болза ол эрги чуруму-биле Дээрги-­Чаяакчы Бурган мурнунга хүнде үш катап дискек кырынга мөгейип тейлээр хевээр. Ооң тейлээр өрээлиниң соңгалары ажык хевээр турган болгаш дүжүметтер ооң үнүн эки дыңнап турган.

Бир дүъште Даниилдиң Дээрги-­Бурганга мөгейип-­чалбарып олурар үезинде, дүжүметтер ону тудуп, хоругдап алгаш, ол-ла дораан көрген, билген чүвезин Дарий хаанга илеткээннер. Хаан хөөнү баксырап, хомудаан.

— Ындыг чүве турбас ужурлуг! — деп хаан алгырыпкан.

— Силер мээң өңнүүмнү, эң шынчы чагырыкчымны нүгүлдээр кандыг эргелиг силер! Мен ону эрттирбес мен.

— Дээрги хаан, бис аңаа багай чүве күзеведивис! — деп, оларның бирээзи дидимненип алгаш харыылаан. — Ону хоойлу негеп турар-дыр.

— Мегелеве! — Хаан улам килеңнээн. — Даниилди узуткаар дээш, ол чарлыкка мени ээрежип тургаш, ат салдырттып алган силер! Мээң караамдан ырап чоруңар!

Дарий муңгагдап, канчаптар аргазын тыппайн барган. Ол хүнзедир боданып, бодунуң сайыттары база эштери-биле сүмележип хүнзээн.

Кым-даа үндүрген чарлыкты ояр арга тыппаан. Хөөнү баксыраан хаан арзылаңнар уургайының аксында эккелген Даниилче кылаштап келген. Херек үүлгедикчизин өлүрүп шиидер дээн болза, уургайда арзылаңнарның араатанзыы улам кежээлезин дээш, каш хонук чем бербейн аштадыр турган.

Чүрээ саргып, муңгараан Дарий Даниилдиң эктинге холун салгаш:

— Өскерлиш чок бараан болуп чоруур Бурганың сеңээ дузалашсын! Мен чүнү-даа кылып шыдавас-тыр мен — дээн.

Хаан хол-биле имнээрге, Даниилди ханы уургайже октапканнар.

Дарий хондур-­хүнзедир чем-даа чивээн, удуп-даа чадашкан.

Чүгле хүн үнери билек ол далаш-биле арзылаңныг уургайга келгеш:

— Даниил! — деп, сирилээн үн-биле кый дээн. — Даниил дириг сен бе? Бурганың сени камгалап алды бе?

— Ийе, мээң хааным! Ол Бодунуң Ангелин чорудупту, Бурган арзылаңнарның аастарын хааптарга, олар меңээ кандыг-даа хора чедирбедилер.

Ол-ла дораан Даниилди ханы уургайдан уштуп эккелген. Ол кандыг-даа балыг чок бүдүн-­бүрүн! Хаанның өөрүшкүзү хайнып, сагыжы чиигээн. Ордуга келгеш ол доп-дораан Даниилдиң дайзыннарын арзылаңнар оңгарынче октаптарын дужааган. А ооң соонда чурттуң шупту булуңнарында чагырыкчыларга айтыышкын чагаа чоруткан:

— Мээң күрүнемниң бүгү хамаатылары Даниилдиң Бурганын хүндүлезин, чүге дээрге ол дириг Бурган-дыр. Ол камгалап-даа шыдаар, кайгамчык чүүлдерни кылып-даа шыдаар. Ооң Чагыргазы мээң чагыргамдан деңнел чок бедик база мөңгеде бузулбас.