Египетте

Садыг саарыкчылары Египетке келгеш Иосифти Потифарга садыпкан. А Потифар дээрге фараонну камгалаар кижилерниң даргазы чүве-дир. Иосиф египет дылды дыка дүрген шиңгээдип, ажыл-ишке туттунгур, омак-шоваа болгаш, удаваанда Потифарның кулдарының хайгааракчызы апарган. Өске чуртка ону кагбайн чорууру дээш Иосиф Бурганга дыка өөрүүр, четтиргенин илередир.

Кээргел чок каржы кадайынга деңнээрге Потифарның сеткили арай чымчак. Бир катап Потифар бажыңынга чок турда, ооң кадайы Иосифти улуг үүлгедиг кылган деп нүгүлдепкен. Ол дээш Иосифти кара-бажыңга суп каан. Ынчалза-даа Бурган аңаа база Иосифти кагбаан.

Кара-бажың даргазы Иосифти идегелдиг кижи-дир деп көргеш, ону херектээннер хайгааракчызы кылып каан. Удаваанда бир дүне хоругдалда египет хаанның кол кундага тудукчузу-биле, кол чем салыкчызы ийилээ дүштер дүжээннер. Дүштериниң дүвүренчии аажок.

— Бир эвес Бурган меңээ силерниң дүжүңерни ажыдып бээр болза, силерге дузалап болур мен. Дүштериңер меңээ чугаалап көрүңерем –деп, Иосиф сүмелээн.

Оларның дүштерин дыңнааш, Иосиф дыка боданмаан-даа, чүге дизе Бурган Боду Иосифке утказын тайылбырлап берген. Кезек үе эрткенде база бир кижи кара-бажыңдан ырак черге өске бажыңга, каас-коя орун-дөжээнге дүш дүжээн: ол кижи Египеттиң хааны –фараон чүве-дир. Ол дүжүнде хемден чеди инектиң үнүп келгенин көрген. Олар семис-­чаагай деңгелдиг, хем кыдыынга оъттап чорааннар. Оон ол Нил хемден база чеди инектер үнүп келген, оларның чудаңгы, арган-­дорганынга шупту сөөктерин санап безин болгу дег. Ол чеди арган-­дорган инектер чеди шыырак-­семис инектерни чипкеш безин, хырны-даа үнмээн.

Фараон оттуп келгеш, дораан катап удуй бергеш база өске дүш дүжээн. Дүжүнде көөрге чаңгыс тараа сывының бажында кончуг чемгир чеди тараа бажы үнүп турган. Ол тараа баштарының тараазы улуг-улуг дыка чемгир, чаагай. Удаткан чок бир өске кадып кургап калган, куруг хавыктыг тараалыг чеди тараа баштары үнүп келген. Ол куруг хавыктыг тараа баштары чемгир-­чаагай тараа баштарын чигилепкен. Ону көөрге коргунчуу аажок.

Хаан соок дерлиг, коргуп оттуп келгеш боданган: ол дүштер бир-ле чүвениң медээзи-дир. А чүнүң?

Фараон бодангаш-даа ол дүштерге харыы тыппаан. Ол Египеттиң мерген угааныгларын ооң өргээзинге кээрин дужааган. Олар шупту чыглып кээрге дүжүн чугаалаарга, оларның аразында дүштүң утказын тыптар кижи тывылбаан. Килеңнеп хорадаан фараон оларын ойладыптарга, хаанның кол кундага тудар чалчазы кара-бажыңга кады олурганы Иосифтиң оон дүжүнүң утказын чугаалап бергенин сактып келген. Оозун фараонга чугаалаарга, фараон Иосифти доп-дораан эккээрин дужааган.

— Дүш утказын билириң шын бе? — деп фараон айтырган.

— Чок, мен бодум шыдавас мен, а Бурган Боду меңээ ооң утказын ажыдып берип турар.

Фараон дүжүнде чүнү көргенин чугаалап берген.

— Дүштер ийилээ чаңгыс уткалыг-дыр — деп Иосиф чугаалаан. — Чеди семис-­чаагай инектер көргениңер чеди чемгир-­чаагай тараа бажы-биле дөмей, Египетке чеди чыл тараа-­быдаалыг чедимчелиг чылдар болур дээни ол-дур. А арган-­дорган инектер база чеми чок куруг хавыктыг тараа баштары ооң соонда келир аш-чуттуг чеди чыл болурунуң медээзи ол-дур. Аш-чуттуң дошкун-­күштүүнден мурнунда элбекшилдиң изи безин артпас. А чаңгыс уткалыг дүштү ийи катап дүжээниң дээрге, мээң сеңээ чаа чугаалап берген чүвемни Бурган албан бүдүрериниң бадыткалы-дыр.

Фараоннуң сагышсырап олурары аажок

— Чурттвусту оон чайладыр арга черле чок бе?

— Аш-чут чайлаш чок келир, а сен аңаа белеткенир ужурлуг сен. Тараа-дүжүттүң курлавырын карактаар, чүве билир харыысалгалыг кижиден тургузап каарыңны сүмелеп тур мен. Ол чеди чыл дургузунда чондан артыкшылдыг тарааны садып ап, шыгжавырга чыып, тараа курлавырын кылып алыңар. Аш-чут кээрге аъш-чем чедер турар ужурлуг. Фараон ол сүмеге таарзынгаш, туруп келгеш Иосифке чугаалаан:

— Бурган сеңээ ол бүгүнү ажыдып берген болганда, сен дег угаангыр кижи тывылбас, мээң чонум шупту сээң сөзүңнү дыңнаарлар. Бүгү Египет чурттунга сени чагырыкчы кылып тур мен. Эрге -дүжүлге-биле чүгле мен сенден бедик болур мен.

Дужаал бергениниң демдээ кылдыр фараон холунда билзээн ужулгаш, Иосифке кедирип каан. Ол ышкаш база аңаа бай-каас хеп кедиргеш, мойнунга алдын илчирбе кедирип берген. Фараон Иосифке чууза-­терге белекке берген, ооң оруунга таварышкан кижи бүрүзү Иосифке мөгеер ужурлуг.

Ынчалдыр Иосифти фараон Египеттиң чагырыкчызы кылып алган. Чурт чагыргазын хүлээп алгаш, Иосиф уйгу -чыдын чок ажылдаар ужурлуг. Ол бүгү чуртка тараа шыгжавыры тудар чарлык берген. Ол чон дээш ажылдап, үе-шагын найыр-­дойга хей чарыгдаваан.

Ону кара-бажыңдан кайгамчыктыг арга-биле хостап алганы дээш, Иосифтиң Бурганга четтиргенин хемчээр арга чок! Ол бай-каас хеви, база улуг эргези дээш эвес, а чонга ажык-дузазын кадып, аш-чуттан камгалаар аргалыг болганы дээш сеткилинден өөрүп турар.

Удаваанда Иосиф кадайланып, ийи оолдарлыг болган. Ол кыраан адазын үргүлчү сактыр, утпаан база кажан бир ужуражы бээринге идегээр. Ол акыларын база сактып, оларның каржы үүлгедиин билингенинге база идегээр турган. Ооң чүрээнде акылары-биле адааннажыр сеткил чок. Египетче кул кылдыр ону садыптарында Бурганның киржилгези бар деп Иосиф билир.

Бурган ону аш-чуттан чүгле египетчилерни камгалазын дээш эвес, а бодунуң чоок кижилерин база камгалазын деп көрген.